Friday, February 23, 2018

Filipino

Talunan

TERORISMO. Pagbulusok ng pandaigdigang pamilihan. Paglala ng usaping panseguridad. Ilan lamang ang mga ito sa napakaraming suliranin ng mundo. Pulos pagbagsak, pagkatalo, at panlulumo.

Ilang beses lamang ba sa isang taon nagkakakaroon ng magandang balita sa mundo? At kung mayroon man, ilang buwan o linggo lamang ito nagtatagal, tapos masamang balita na naman ang susunod--tila isang siklong walang makatitibag, sistemang pumapasok sa pagkatao ng tao.

Siklo

HINDI pa rin nagbabago ang ayos ng sala. Naroroon pa rin ang tumba-tumba at ang mesa sa gawing kanan nito. Naroroon din ang isang lumang radyo na parang kailan lang ay dinig na dinig hanggang kalsada. Ngunit ngayon ay animo isa itong pipi na napaliguan ng alikabok.

Sapatos

Habang patungo sa kinahantungan, nadurog itong puso

sa pagitan ng pagtanggap at hindi sa katotohanan. Sa kalooban

may nagsasabing hindi ikaw iyan, ang katawan,

kahit madaragdagan ang oras ng walang-patlang na paghahanapan

sa mga katalogo ng mga walang-ngalang binawian.

Ang pinto’y nagsara, nagbabadya

ng katapusan, at nang masilayan iyang maputing balat

na tila kinula ng ilog na pinagtapunan, lumayo ako

at muntik mabuwal. Sino itong pinanawan na ng hubog

Buhay lansangan

LANGIT ang bubungan. Tagpi-tagping piraso ng plywood ang dingding at papag. Sako ang kumot--pananggalang sa labis na lamig na dala ng ulan, isang supot ng basura ang unan sa paghimbing.

Hindi na bago ang kuwento ng buhay ni Aling Helen Guerrero. Nagtungo siya sa Maynila dahil sa pag-asang maiaahon niya sa hirap ang pamilyang nasa probinsiya. Ngunit nang lumaon, nakita na lamang niya ang sarili na labis nang nalugmok sa kahirapan. Ngayon, dalawang taon nang namumuhay ang kanyang pamilya sa isang kariton na madalas nakahimpil sa may pader ng UST sa Dapitan.

Pangitain

Nakalapag na rito ang katahimikan.

Nakahimpil ang lahat at wala kahit

kaluskos. Walang talinghagang mahango

mula sa agos ng tubig-kanal.

Di gumagalaw ang mga sanga ng puno.

Walang kibot na maaninag sa hating-buwan

na tumatanod. Laganap naman ang kaayusan

ngunit tila lumisan ang gaan sa dibdib.

Hinigop ng hilakbot at kinagat

ng pangingilabot ang init ng balat.

Hindi kaya pangitain ang lahat ng ito?

Sa kuwadro ng telebisyon, bumulagta

Si Haraya

DUWAG at mahina. Ito ang madalas na tukso kay Haraya ng kapwa niya gagamba. Hindi man niya madalas pinapansin, may mga pagkakataong napapatanong siya sa sarili kung bakit hanggang ngayon, hindi pa rin siya marunong humabi ng sariling sapot.

“Inay, tinutukso na naman po ako ng mga kaklase ko,” sumbong ni Haraya. Halos araw-araw siyang umiiyak pagkaumuuwi galing eskwela. Kung hindi siya sinasabuyan sa mukha ng likidong seda ng kanyang mga kamag-aral, walang-patid naman ang paghahalakhakan habang itinutulak siya ng mga ito sa kanilang patibong na sapot.

Payatas

ISANG taon na ang nakalilipas mula nang huli akong magpunta sa Sitio Lupang Pangako, Payatas. Noon ay katatapos lamang ng pagguho ng isang bahagi ng bundok ng basura dahil sa bagyo.

Nakapanayam ko noon ang ilan sa mga biktima ng malawakang trahedya sa sinisilungan nilang Lupang Pangako Elementary School. Sa pakikipag-usap ko sa kanila, nakita ko ang kabiguang dala ng mga gumuhong pangarap na bunga ng mga pangakong hindi natupad. At sa muli kong pagpunta roon, baon-baon ko ang pag-asang nagkaroon na ng malaking pagbabago sa kanilang kalagayan.

Kanto

INABUTAN kong nag-iisa sa dulo ng kalsadang iyon ang isang lalaking walang kiming winawalis ang paligid ng animo’y tahanan niya sa magdamag. Tila hari sa kanyang maliit na kaharian at tanging ang mga lamok lamang sa malamig na gabi ang kanyang mga alagad. Malungkot kong pinagmasdan mula sa malayo ang ginagawa niya.

“Masuwerte na rin pala ako,” sambit ko sa aking sarili. Hindi ko na rin siya pinansin at nagpatuloy ako sa paglalakad sa mahaba at maruming kalyeng iyon papunta sa kinaroroonan ni Inay.

Dalaw

Muling sumilip sa aking paghimbing

ang iyong mga mapamahiing mata,

bigla ang pagsulak sa alaala

ng mga gabing bago managinip

ay iyong ipinaghehele sa isang

matimyas na himig.



Minsan ay muli kang pumilas sa gunita

ng maisasalaysay na kuwento, kung hindi

tungkol sa lamang lupa, sa pasyon,

ay sa pagdalop ng pulang araw sa papawirin.



Musmos lamang akong sumasahod

ng tumatapong hiwaga sa bawat kabanata.

Pangako ng Panitik

Mula nang mabuo ko ang kauna-unahan kong kuwento, naging malaki na ang paghanga ko sa ilang mga kilalang manunulat ng ating bansa. Noon ko unang naunawaan kung gaano kahirap isabuhay sa papel ang mga tauhan at pangyayaring hinubog lamang sa isipan.

LATEST FILIPINO