Muling iginiit ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ang pangangailangan ng mas pinaigting na hakbang upang mapanatiling buhay ang wikang Filipino at iba pang katutubong wika sa bansa, sa gitna ng hamon ng globalisasyon at mabilis na pagsulong ng teknolohiya gaya ng artificial intelligence o A.I.
Ayon kay Benjamin Mendillo Jr., komisyoner para sa Wikang Ilocano, pangunahing mandato ng KWF ang pagsagip sa mga nanganganib na wika.
Hindi lamang dokumentasyon ang isinasagawa ng komisyon kundi pati ugnayan sa mga ahensiya upang tugunan ang pangangailangang sosyo-ekonomiko ng mga komunidad.
“Hindi lang dapat tayo mag-sentro sa wikang Tagalog bagkus tignan pa natin ang iba pang mga wika at ang diversidad na mayroon tayo. At doon niyo makikita na tayo bilang isang bansa, marami tayong yamang kultural na kakaiba at unico sa iba pang mga wika,” wika ni Mendillo.
Dagdag pa niya, kapag naging aktibo ang paggamit ng Filipino at katutubong wika online, mas malaki ang posibilidad na ito’y maging bahagi ng sistema ng artificial intelligence (AI).
Samantala, ayon kay Evie Duclay, linguist specialist ng KWF, mahalaga ang pagtatatag ng Sentro ng Wika at Kultura (SWK) sa mga unibersidad at kolehiyo.
“Inaasahan natin mula sa Sentro ng Wika at Kultura na patuloy nilang ipagpatuloy ‘yong ating mga proyektong pagsasalin kasi naroon ang gusto nating palaganapin at mahigpit nating tuparin ang iniaatas ng Executive Order 335,” wika ni Duclay sa isang panayam ng Varsitarian noong Gabi ng Parangal ng KWF nitong ika-19 ng Agosto.
Ipinag-uutos ng executive order, na pinirmahan ng Pangulong Corazon Aquino noong 1988, ang paggamit ng Filipino sa mga transaksyon, komunikasyon, at kalatas ng pamahalaan.
Katuwang ng KWF ang SWK sa iba’t ibang state universities and colleges (SUCs) gayundin sa piling pribadong institusyon gaya ng University of San Carlos at La Consolacion College of Bacolod.
Kabilang sa mga proyekto ng SWK ang pagsasalin ng Citizen’s Charter ng mga ahensya ng pamahalaan upang mas madaling maunawaan ng publiko ang mga pangunahing serbisyo.
Upang mahikayat naman ang kabataan, isinusulong din ng KWF ang mga patimpalak sa panitikan gaya ng “Dula Tayo” at tradisyunal na anyo ng pagtula tulad ng tanaga, diona, at dalit, upang pasiglahin ang malikhaing pagsulat at paggamit ng Filipino.
Para kay Carmelita Abdurahman, komisyoner para sa Wikang Waray, patuloy ang pananaliksik ng KWF sa ortograpiya at endangered languages.
“Patuloy at patuloy natin yakapin ang kahalagahan ng ating wika. Gamitin ito hindi lang sa loob ng silid-aralan, maging sa tahanan,” ani Abdurahman.
Samantala, tinukoy ni Reggie Cruz, komisyoner para sa Wikang Kapampangan, ang hamon ng ilang magulang na mas pinipiling ituro ang Ingles o Filipino kaysa sa sariling wika.
Para sa kanya, mahalagang maunawaan ng mga magulang ang kahalagahan ng paggamit ng unang wika ng lugar bilang pundasyon ng edukasyon ng bata.
“Napakahalaga na gamitin at pahalagahan ang wika ng lugar. Gayundin, dapat unawain ang ating pambansang wikang Filipino at ang Ingles bilang tulay sa pandaigdigang pakikipag-ugnayan,” ani Guzman. May ulat nina David Nigel C. Cortes at Mary Dawn S. Santos
