BINIGYANG-DIIN ng isang Filipino Sign Language (FSL) specialist ang pangangailangang gawing inklusibo ang komunikasyon sa konteksto ng sakuna at pagbabago sa klima upang matiyak na hindi napag-iiwanan ang komunidad ng mga bingi o deaf.
“Ang climate change ay totoong may impact sa deaf individuals,” pahayag ni Carolyn Dagani, deaf relay interpreter at disability leader, sa ikalawa sa isang serye ng webinar ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) noong ika-12 ng Agosto, na pinamagatang “Gampanin ng Filipino Sign Language sa Pagbabago ng Klima.”
Ayon kay Dagani, madalas na isinasantabi ang mga bingi sa pagpaplano at paggawa ng desisyon, partikular sa disaster risk reduction.
Malaking hadlang aniya ang kawalan ng access sa mahahalagang anunsyo at babala, dahil umaasa pa rin ang mga tao sa radyo, audio alerts, o subtitling na hindi laging epektibo para sa deaf community.
“Most deaf people [ay] mas sanay sa wikang senyas kaysa sa subtitle. P’wede rin naman subtitle, pero ang makikinabang lang nito ay ‘yong mga nakapag-aral,” paliwanag niya.
Idinagdag niyang dapat maglaan ng interpreters, visual materials, at maagang paalala gamit ang ilaw o text alerts para matiyak na natatanggap ng mga bingi ang kritikal na impormasyon.
Mula sa isinagawang pananaliksik kasama ang iba’t ibang deaf groups sa Luzon, Visayas, at Mindanao, nakabuo si Dagani at ang kaniyang grupo ng 51 na opisyal na FSL signs para sa mga terminong may kaugnayan sa climate change. Layunin ng proyektong ito na gawing malinaw at pare-pareho ang paggamit ng FSL sa mga talakayang pangklima.
Bukod pa dito, binigyang-linaw ni Dagani ang ilang maling akala tungkol sa deaf community, kabilang ang paniniwalang lahat ng bingi ay marunong mag-lip read, gumagamit ng iisang sign language, o may limitasyon sa talino at kakayahang mamuno.
“Ang deafness ay hindi hadlang sa katalinuhan o pagiging produktibo,” aniya.
Hinimok ni Dagani ang pamahalaan na magsagawa ng mas malalim na pag-aaral at magpatupad ng mga polisiya hinggil sa climate change at disability affairs. Kabilang dito ang pagtataguyod ng co-production, kung saan aktibong kasali ang mga bingi sa paggawa ng desisyon at pagpapatupad ng mga proyekto.
Si Dagani ay nagsilbing pangulo ng Philippine Federation of the Deaf mula 2015 hanggang 2023 at isa sa mga nanguna sa kampanya para maging batas ang FSL Law o Republic Act 11106 noong 2018.
Siya rin ang tanging babaeng Asyano sa Disaster Risk Reduction Expert Team ng World Federation of the Deaf.
Batay sa inilabas na datos ng Philippine Statistics Authority noong 2020, tinatayang 1.78 milyong Pilipino ang may kapansanan sa pandinig.
Ang webinar ay bahagi ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika ng KWF at dinaluhan ng mga FSL interpreter na sina Edna Comia at Jemuel Japson. May ulat ni Jamiebeth P. Ortega
